Jeśli zostałeś oszukany przez przedstawicieli Fortum Marketing and Sales Polska, możesz otrzymać rekompensatę w wysokości 49 zł oraz umorzenie opłat za wcześniejsze rozwiązanie umowy. Decyzja Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów potwierdza nieuczciwe praktyki przy sprzedaży prądu i gazu w domach. Obecnie obowiązuje już zakaz zawierania takich umów poza lokalem przedsiębiorstwa. W tym poradniku wyjaśniamy, jakie kroki podjąć i gdzie zgłosić sprawę.
Jak rozpoznać nieuczciwą sprzedaż energii?
Nieuczciwi przedstawiciele handlowi często podszywają się pod dotychczasowego sprzedawcę, na przykład Tauron, PGNiG, Enea lub Energa. Mówią, że przynoszą aneks do umowy, przedłużenie kontraktu lub dokument związany z reorganizacją firmy. W rzeczywistości podsuwają do podpisu umowę z nowym sprzedawcą, co powoduje zerwanie dotychczasowej umowy bez wiedzy konsumenta. Podobne skargi dotyczyły spółki Polski Prąd i Gaz, dawniej Polska Energetyka PRO, którą UOKiK ukarał grzywną 10 milionów złotych.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów potwierdził, że Fortum Marketing and Sales Polska stosowała takie metody. Prezes Tomasz Chróstny zwracał uwagę na kłamstwa o gwarancji niższych rachunków oraz zatajanie istotnych warunków promocji. Do sygnałów ostrzegawczych należą:
- powoływanie się na obowiązkową rotację dostawcy po pięciu latach,
- żądanie okazania faktur za prąd lub gaz,
- brak wydania podpisanego egzemplarza umowy,
- twierdzenie, że podpis dotyczy tylko formalności lub aneksu.
Dodatkowo akwizytorzy obiecywali upust w wysokości 20 procent z gwarancją niezmienności ceny przez 4 lata. Nie informowali jednak, że promocja obowiązuje tylko do określonego limitu zużycia i wymaga złożenia wniosku w terminie 30 dni od publikacji taryfy zatwierdzonej przez prezesa URE. Zatajali też informacje o dodatkowej opłacie handlowej, przez co rachunki okazywały się wyższe niż u poprzedniego sprzedawcy.
Co zrobić bezpośrednio po podpisaniu niechcianej umowy?
Jeśli dopiero co podpisałeś dokumenty, masz ustawowe prawo do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Termin wynosi 14 dni od daty zawarcia umowy. Wystarczy wysłać pisemne oświadczenie listem poleconym i zachować dowód nadania.
Jak napisać oświadczenie o odstąpieniu?
Oświadczenie nie musi mieć urzędowego wzoru, ale powinno zawierać twoje dane, numer umowy, datę zawarcia oraz jednoznaczne zdanie o odstąpieniu. Warto wskazać, że umowa została zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa, co uzasadnia skorzystanie z prawa konsumenckiego. Dokument wyślij na adres siedziby sprzedawcy, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
Jeśli sprzedawca nie uzna odstąpienia lub kontynuuje proces zmiany sprzedawcy, zgłoś sprawę do UOKiK. Urząd może wszcząć postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W razie otrzymania wezwań do zapłaty nie ignoruj ich, ale odpowiadaj pisemnie, powołując się na złożone odstąpienie.
Co zrobić, gdy minęło już 14 dni?
Po upływie terminu na zwykłe odstąpienie można rozważyć złożenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Dotyczy to sytuacji, gdy zostałeś wprowadzony w błąd co do przedmiotu umowy, na przykład myślałeś, że podpisujesz aneks u dotychczasowego sprzedawcy. Takie pismo kieruje się do spółki, a w razie odmowy – do sądu.
Pomoc w przygotowaniu dokumentów oferuje Miejski Rzecznik Konsumentów. Możesz też złożyć skargę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W sprawach o wyłudzenie danych lub podpisanie umowy przez osobę niezdolną do świadomego działania warto zawiadomić prokuraturę. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta rozpatruje odwołania od decyzji administracyjnych, ale twoja sprawa cywilna może trafić do sądu powszechnego.
Jakie rekompensaty i decyzje przewidział UOKiK?
Prezes UOKiK wydał decyzję zobowiązującą wobec Fortum Marketing and Sales Polska. W jej ramach spółka ma wypłacić rekompensaty konsumentom, którzy złożyli skargi. Warunkiem otrzymania 49 zł jest złożenie skargi nie później niż rok po zawarciu umowy poza lokalem, w okresie od 1 listopada 2016 roku do 14 czerwca 2021 roku.
Każdy poszkodowany konsument, który złożył skargę na Fortum Marketing and Sales Polska nie później niż rok po zawarciu umowy poza lokalem, dostanie 49 zł rekompensaty.
Niezależnie od tej kwoty spółka ma umorzyć lub zwrócić opłaty związane z rozwiązaniem umowy przed terminem. Konsumentom, którzy nie rozwiązali jeszcze kontraktu, musi umożliwić wypowiedzenie bez ponoszenia kosztów. Dodatkowo klienci wprowadzeni w błąd co do warunków promocji otrzymają korektę rozliczeń z uwzględnieniem obiecanego rabatu za cały okres promocyjny.
Na wykonanie zobowiązania FMSP ma 6 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji.
Poniższa tabela przedstawia najważniejsze elementy decyzji:
| Rodzaj rekompensaty | Warunki otrzymania | Opis |
| Rekompensata 49 zł | Skarga złożona nie później niż rok po umowie poza lokalem | Kwota dla każdego poszkodowanego konsumenta |
| Umorzenie lub zwrot opłat za rozwiązanie umowy | Rozwiązanie umowy przed terminem | Zwrot kosztów związanych z wcześniejszym zerwaniem kontraktu |
| Korekta rozliczeń z rabatem | Wprowadzenie w błąd co do promocji | Uwzględnienie obiecanego rabatu za cały okres promocji |
Gdzie szukać pomocy?
W zależności od etapu sprawy możesz skorzystać z pomocy kilku instytucji. Najważniejsze są Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Miejski Rzecznik Konsumentów. W sprawach systemowych pomocny bywa też Rzecznik Praw Obywatelskich, szczególnie gdy chodzi o ochronę seniorów. W sprawach karnych, na przykład wyłudzenia danych lub oszustwa, właściwa jest policja i prokuratura.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
UOKiK prowadzi postępowania przeciwko przedsiębiorcom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów. Możesz złożyć skargę pisemnie, przez formularz na stronie urzędu lub listem poleconym. W skardze opisz praktyki przedstawiciela, podaj daty i nazwę spółki. Urząd nie jest jednak sądem – nie rozstrzygnie indywidualnego sporu o zapłatę, ale jego decyzja może wzmocnić twoją pozycję.
W sprawie Fortum Marketing and Sales Polska to właśnie UOKiK doprowadził do decyzji zobowiązującej. Dzięki temu wielu konsumentów odzyskało pieniądze lub uniknęło kar umownych. Skargi wpływają na ocenę praktyk rynkowych i mogą skutkować dalszymi sankcjami.
Miejski Rzecznik Konsumentów
Rzecznik działa przy urzędzie miasta lub starostwie powiatowym. Udziela bezpłatnych porad prawnych i pomaga sporządzić pisma, w tym oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Może też wystąpić w twoim imieniu do przedsiębiorcy o wyjaśnienia. To dobra opcja, gdy nie chcesz od razu wynajmować prawnika.
Policja i prokuratura
Jeśli przedstawiciel podszył się pod pracownika gazowni, wyłudził dane osobowe lub podpisał umowę z osobą starszą bez jej świadomości, zgłoś sprawę na policję. Numery alarmowe to 997 i 112. Warto wezwać patrol na miejsce, jeśli akwizytor nadal chodzi po okolicy. Zawiadomienie do prokuratury o próbie wyłudzenia może odstraszyć nieuczciwych sprzedawców.
Jak chronić siebie i bliskich przed akwizytorami?
Obecnie obowiązuje zakaz zawierania umów sprzedaży prądu, gazu i ciepła poza lokalem przedsiębiorstwa. Oznacza to, że żaden uczciwy przedstawiciel nie powinien proponować podpisania nowej umowy w twoim domu. Jeśli ktoś to robi, możesz odmówić i zgłosić sprawę.
W codziennej praktyce warto pamiętać o podstawowych zasadach. Nie pokazuj obcym osobom faktur ani dowodu osobistego. Nie podpisuj dokumentów, których nie przeczytałeś w całości. Poproś o identyfikator i zadzwoń do firmy, aby potwierdzić tożsamość gościa. Ostrzeż starszych członków rodziny przed metodą podszywania się pod pracownika gazowni lub dotychczasowego sprzedawcy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać, że przedstawiciel energii stosuje nieuczciwe praktyki?
Oszuści często podszywają się pod dotychczasowego sprzedawcę, proponują 'aneks’ lub przedłużenie umowy, a tak naprawdę podsuwają nowy kontrakt do podpisu. Inne sygnały to żądanie pokazania faktur, brak wydanego egzemplarza umowy oraz twierdzenia, że podpis dotyczy jedynie formalności.
Co zrobić, jeśli właśnie podpisałem umowę poza lokalem i chcę się z niej wycofać?
Masz 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa; wyślij pisemne oświadczenie listem poleconym i zachowaj dowód nadania. W piśmie podaj dane, numer umowy, datę zawarcia oraz wyraźne oświadczenie o odstąpieniu.
A co, gdy minęło 14 dni od podpisania umowy?
Możesz złożyć oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu, jeśli byłeś wprowadzony w błąd co do przedmiotu umowy. Taki dokument kieruje się do spółki, a gdy odmówi, sprawę można skierować do sądu.
Jakie rekompensaty przewidział UOKiK dla poszkodowanych przez Fortum Marketing and Sales Polska?
UOKiK zobowiązał spółkę do wypłaty 49 zł osobom, które złożyły skargę w ciągu roku od zawarcia umowy poza lokalem, oraz do umorzenia lub zwrotu opłat za wcześniejsze rozwiązanie umowy. Ponadto firma musi skorygować rozliczenia klientom wprowadzonym w błąd co do warunków promocji.
W jakim okresie umowy kwalifikują się do otrzymania rekompensaty 49 zł?
Prawo do 49 zł przysługuje konsumentom, którzy złożyli skargę za okres od 1 listopada 2016 do 14 czerwca 2021 roku i nie później niż rok od zawarcia umowy poza lokalem. Wykonanie zobowiązań ma nastąpić w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia decyzji.
Gdzie zgłosić sprawę, jeśli sprzedawca nie uzna odstąpienia lub dalej zmienia dostawcę?
Należy złożyć skargę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który może wszcząć postępowanie dotyczące praktyk rynkowych. Możesz też skorzystać z pomocy Miejskiego Rzecznika Konsumentów lub, w przypadku przestępstw, zgłosić sprawę na policję i do prokuratury.
Jakie kroki ochronne warto stosować, żeby nie paść ofiarą akwizytora?
Nie pokazuj obcym faktur ani dowodu osobistego, nie podpisuj dokumentów bez przeczytania i żądaj identyfikatora oraz potwierdzenia tożsamości u źródła. Pamiętaj, że obecnie obowiązuje zakaz zawierania umów na prąd, gaz i ciepło poza siedzibą firmy.
Kto może pomóc w przygotowaniu formalnych pism i skarg przeciwko nieuczciwym sprzedawcom?
Bezpłatne porady i pomoc w sporządzaniu pism oferuje Miejski Rzecznik Konsumentów działający przy urzędzie miasta lub starostwie. W sprawach systemowych lub dotyczących ochrony seniorów możesz też zwrócić się do Rzecznika Praw Obywatelskich.
